Kayıt dışı çok para var, emek verip kazanan bu kadar kolay harcamaz | Varlık Barışı | Mahfi Eğilmez

Ekonomist Mahfi Eğilmez ile gerçekleştirilen bu söyleşide, Türkiye ekonomisinin mevcut durumu, enflasyonla mücadele politikaları ve yapısal sorunlar ele alınmıştır. Öne çıkan ana başlıklar şunlardır:

• Merkez Bankası ve Enflasyon Hedefleri: Merkez Bankası’nın enflasyon tahminlerini yukarı yönlü güncellemesi olumlu bir adım olarak değerlendirilse de, kurumun aynı anda hem "hedef" hem de "tahmin" açıklaması bir yöntem karmaşası olarak eleştirilmiştir. Enflasyonun düşürülememesinin faturası sadece Merkez Bankası'na kesilemez; çünkü günümüzde sermaye hareketlerinin serbestliği nedeniyle para arzı üzerindeki kontrol sınırlıdır.
• Beklenti Yönetimi ve Yapısal Reformlar: Enflasyonla mücadelede sadece faiz oranlarını ayarlamak yeterli değildir. Hukuk, demokrasi ve maliye politikaları gibi yapısal reformlarla beklentilerin düzeltilmesi şarttır. Reel sektördeki karar vericilerin enflasyonun düşeceğine dair inancının zayıf olması, fiyat artışlarını tetiklemektedir.
• Tüketim Alışkanlıkları ve Kayıt Dışı Ekonomi: Türkiye'de sanayi üretimi zorlanırken hizmet sektöründeki canlılık dikkat çekicidir. İnsanların ev veya sanayi ürünü gibi büyük yatırımlardan ziyade, "gösteriş tüketimi" veya "ruj etkisi" olarak adlandırılabilecek şekilde kafelerde ve restoranlarda harcama yapması, kayıt dışı kazançların varlığına işaret etmektedir.
• Varlık Barışı ve Güven Sorunu: Varlık barışı uygulamalarının piyasayı bozucu bir etkisi olduğu ve vergi ödeyen dürüst vatandaş üzerinde adaletsizlik algısı yarattığı belirtilmiştir. Ayrıca, yastık altındaki altınların sisteme kazandırılması konusunda geçmişteki denemelerin başarısız olduğu, vatandaşın altına bir "güvence" olarak baktığı vurgulanmıştır.
• İşsizlik ve Ekonomik Kırılganlık: Türkiye'de işsizlik verileri sadece resmi rakamlarla değil, geniş tanımlı işsizlik üzerinden değerlendirilmelidir. Gençlerin ve nitelikli iş gücünün yurt dışına gitme eğilimi, sadece ekonomik değil, özgürlük ve nefes alma ihtiyacıyla da ilişkilendirilmiştir.
• Küresel Ekonomik Dönüşüm: Dünya ekonomisi, düşük büyüme ve yüksek enflasyonun bir arada olduğu yeni bir döneme girmektedir. Küresel çapta iş birliği arayışları yerini "gemisini kurtaran kaptan" yaklaşımına bırakmış, bu da küreselleşmenin ciddi bir çatırdama sürecinde olduğunu göstermektedir.
• Ödemeler Dengesi ve Rezervler: Petrol fiyatlarındaki artış ve jeopolitik gerilimler cari açığı olumsuz etkilemektedir. Türkiye'nin ödemeler dengesindeki "net hata noksan" kalemindeki belirsizlikler ve rezervlerdeki dalgalanmalar, dış finansman açısından dikkatli olunması gereken bir döneme işaret etmektedir.